قبل از صحبت راجع به استعدادیابی در کودکان باید مطمئن شویم که شما تعریف درستی از استعداد دارید. بیشتر ما وقتی به استعدادهای خود فکر می‌کنیم، اغلب درگیر آنچه به عنوان توانایی‌های طبیعی خود می‌پنداریم، می‌شویم. به طور فرض برخی از ما طبیعتاً ورزشکارتر هستیم یا هوش ریاضی یا هنری بهتری داریم یا شاید در یادگیری موسیقی نسبت به دیگران تمایل بیشتری نشان دهیم.

اما جالب است بدانید که چیزی که ما اغلب درباره آن فکر نمی‌کنیم این واقعیت است که استعداد ساخته می‌شود و یک نیروی ذاتی و بالقوه نیست. مثلاً چیزی که هنگام تماشای اجرای موسیقی‌دان مورد علاقه خود در تلویزیون نمی‌بینیم، کار و تمرین فراوانی است که آن موسیقی دان برای ستاره شدن و به شهرت رسیدن انجام داده است.

به همین ترتیب، وقتی صحبت از فرزندان خودمان می‌شود تمایل داریم که توانایی‌های طبیعی آنها را جستجو کنیم و آنها را ترغیب کنیم که این مهارت‌ها را به هر طریقی، چه دوست داشته باشند چه نه، بپذیرند. این اجبار پذیرفتن توانایی می‌تواند نتیجه معکوس بدهد و چه بسا قبل از این که کودک احساس واقعی خود را پیدا کند، از همه چیز ناامید شود.

اکنون ما می‌دانیم که شما می‌خواهید یاد بگیرید چگونه استعداد فرزند خود را کشف کنید. راز استعدادیابی کودکان در این است که به بچه ها اجازه دهید تا علایق خود را کشف کنند و فعالیت‌هایی را پیدا کنند که آنها را هیجان زده می‌کند. به عبارتی، این همان راهی است که به کودک شما کمک می‌کند تا تمام توان خود را جمع کند و تلاش بیشتری برای رسیدن به آن چیزی که می‌خواهد بشود، داشته باشد. حتی می‌شود روش‌های درست چگونگی کشف استعداد کودکان را جزئی از اصول تربیت کودک قرار داد.

بیایید نگاهی عمیق‌تر به 8 روش مفید برای کشف استعداد کودکان بیندازیم:

در استعدادیابی کودکان عجله و فشار روی کودک را کنار بگذارید

اشتباهی که بعضی از والدین در استعدادیابی کودکان خود مرتکب می‌شوند، ثبت نام بچه ها برای کلاس‌ها و فعالیت‌های مختلف هم‌زمان است. مثلاً والدینی که فرزندان خود را از کلاس زبان گرفته تا والیبال و نقاشی و این مدل کلاس‌ها ثبت نام می‌کنند، بلکه فرجی شود و کودک آنها در یکی از این مهارت‌ها استعداد داشته باشد.

امروزه در رسانه‌ها و وبلاگ‌های مربوطه هم بارها به والدین گوشزد و انتقاد می‌شود که وقتی شما به عنوان خانواده، فرزند خود را در کلاس‌ها و برنامه‌های مختلف ثبت‌نام می‌کنید، بچه ها از نظر ذهنی تحت فشار قرار می‌گیرند. این تحت فشار بودن می‌تواند اثر منفی روی نمرات مدرسه و حتی سلامت کودک شما داشته باشد.

در واقع کاری که شما باید در استعدادیابی کودکان انجام بدهید این است که اجازه دهید کودک شخصاً رشته و زمینه مورد علاقه خود را انتخاب کند. سپس شما او را به یادگیری آن مهارت تشویق کنید و از او حمایت کنید. دقت کنید که در این حمایت، نباید برای بهترین شدن در هر زمینه‌ای به کودک خود فشار آورید. فشار آوردن به کودک و تشویق او به رقابت می‌تواند او را از ادامه مهارت دل‌سرد کند.

از نسل فرزند خود قدردانی کنید

اگر هنوز هم در تلاش برای یافتن استعداد فرزند خود هستید، به دنیای امروز نگاه نکنید. ممکن است کودک شما دوست نداشته باشد نقاشی بکشد یا ساز بزند. شاید او علاقه‌ای به رقص باله یا مدرسه پیشاهنگی یا بیس بال نداشته باشد. شما باید این حقیقت را بپذیرید که فرزندان امروز بیش از هر زمان دیگری درگیر تکنولوژی هستند و اگر خود را ناامید می‌دانید که کودک شما فقط می‌خواهد بنشیند و به صفحات دور و برش خیره شود؛ شما می‌توانید با استفاده از علاقه فعلی به علاقه‌‎ای که می‌توان آن را جستجو کرد، از آن استفاده کنید. استعدادیابی کودکان امروزه بیش از قبل دشوار است. درک نسل امروز برای ما مشکل‌تر شده است. امروزه تعداد بیشتری از کودکان در حال یادگیری نحوه کدگذاری از طریق کلاس‌های برنامه ریزی هستند که این مسئله به طور خاص برای کودکان طراحی شده است. چرا سعی نمی‌کنید نسل اینترنتی فرزند خود را در آغوش بگیرید؟ اگرچه ممکن است نسل‌های قدیمی شکایت داشته باشند که امروزه هرگز بچه‌ها زندگی قبل از فناوری را تجربه نکرده‌اند؛ اما می‌توان با انگیزه دادن به کودکان احساسات خود را مهار کرد. به جای این که به کاری که خود یا پدر و مادرتان در کودکی انجام داده‌اید، فکر کنید، امروز بیشتر مانند یک کودک فکر کنید. اینطوری خیلی راحت‌تر می‌توانید فرهنگ فعلی را بپذیرید و کودکان خود را درک کنید.

بگذارید کودکان اشتباه کنند

امتحان کردن یک یا دو مهارت و سپس دل‌سرد شدن از مهارتی به دلیل نگرفتن نتیجه دل‌خواه یک امر کاملاً طبیعی در کودکان است. یعنی این که اگر دیدید کودک شما بعد از یک دوره آموزش نواختن پیانو نسبت به آن دل‌سرد شده است و دوست ندارد ادامه دهد، دلیلی جز نگرفتن نتیجه دلخواه و البته سریع ندارد.

اینجاست که شما باید حضور پیدا کنید و اهداف و پاداش‌های طولانی مدت را به کمک تفکر درس گرفتن از شکست‌ها به فرزند خود یاد بدهید‌. به عبارتی شما در کشف استعداد کودکان ، تفکر درس گرفتن از شکست‌ها و استفاده درست از فرصت‌ها را درونی خواهید کرد. کودک شما به طبع با پیروی از این اصل منعطف‌تر و بااعتماد به نفس‌تر خواهد شد.

روابط سالم بین والدین و کودک را تقویت کنید

به عنوان والدین همه شما می‌خواهید که با کودکان خود روابط خوب و نزدیکی داشته باشید. اما قوانین و اصول شما می‌توانند مانع ایجاد این ارتباط خوب باشند. بنابراین شما باید سعی کنید که در هنگام پیروزی‌ها و حتی شکست‌ها در کنار فرزندان خود باشید و از آنها حمایت کنید. کودکان انتظار همین حمایت عاشقانه شما در قالب روابط دوستانه را دارند.

آرامش شما در هنگام شکست و درگیری، باعث می‌شود اعتماد کودک به شما تقویت شود و فضای امنی برای یادگیری و استعدادیابی کودکان ایجاد شود. با نشان دادن این که فرزندتان را در هر شرایطی حتی زمان شکست هم عاشقانه دوست دارید، شرایط خوبی برای رشد و کشف استعداد او فراهم می‌کنید. در ضمن یادتان باشد که همیشه کودک خود را به خاطر تلاش‌هایش تشویق کنید. حتی اگر او همچنان ضعیف‌تر از آنچه انتظار می‌رود و خود انتظار دارد، پیش‌ می‌رود.

عقاید و آرزوهای فرزند خود را با آغوش باز بپذیرید

گاهی اوقات ممکن است بعضی از شما به عنوان پدر و مادر این انتظار را داشته باشید که کودکانتان همان راهی را بروند که شما رفته اید و حتی به همان چیزی علاقه داشته باشند که شما علاقه داشته اید یا دارید. اگر این نگاه را به کودکان خود دارید، همین جا بدانید که این انتظار از ریشه غلط است. دنیای آنها با دنیایی که شما در آن بزرگ شده اید فرق کرده است و علایق و نگاه کودکان به دنیا هم با نگاه شما متفاوت است.

بنابراین برای کشف استعداد کودکان صبر کنید و اجازه دهید فرزندتان راهگشا و راهنمای شما باشد. به ایده‌هایی که فرزندتان پیشنهاد می‌دهد روی خوش نشان دهید و حتی تلاش کنید تا از هر راهِ ممکن، علایق واقعی فرزندتان را کشف کنید. این احترام و ذهن باز شما در برابر علایق و ایده‌های کودکان باعث می‌شود تا فرزند شما در نهایت خوشحال‌تر باشد. حتی اگر استعداد فرزند شما چیزی نیست که به طور طبیعی موردعلاقه شما باشد باز هم باید به شخصیت و مهارت او افتخار کنید.

تلاش و موفقیت‌های کودکتان را تحسین کنید

از آنجایی که استعدادها باید مورد استفاده قرار گرفته و قوی و اصلاح شوند، مهم است که در هر مرحله از کشف استعداد کودکان ، از تلاش‌های کودک خود تمجید کنید و مشوق او برای ادامه کار و تلاش باشید.

مطمئناً بسیاری از کودکان هستند که همراه با استعدادهایی طبیعی متولد می‌شوند. هیچ کس منکر آنها نمی‌شود. با این حال همانطور که قبلاً هم گفتیم، چیزی که اهمیت دارد این است که از تعریف و تمجید بچه‌ها به خاطر توانایی‌های طبیعی که دارند، اجتناب کنید. به عبارتی بچه‌ها  نمی‌خواستند که به طور طبیعی در فلان کار و مهارت بدون این که خودشان دخالتی داشته باشند بهترین به دنیا بیایند. درست مثل ظاهر فیزیکی، استعداد طبیعی هم چیزی نیست که افراد به خاطر داشتن آن اعتبار پیدا کنند.

در عوض شما باید از تلاش و سخت‌کوشی فرزندتان تمجید کرده و اعتماد به نفس و استقامت کودک خود را برای پیشرفت مهارت تقویت کنید. در نتیجه کودک شما در حالی که ویژگی مثبتی در شخصیت خود ایجاد کرده است، در کسب استعداد و مهارت خود نیز پیشرفت می‌کند. 

کودکان باید برای پیشرفت تمرین کنند

همیشه این مَثَل برقرار بوده است که هر چیزی با تمرین به دست می‌آید و تمرین کردن لازمه پیشرفت بشر است. اما روی دیگر این نکته می‌گوید تمرین کردن زیاد، در اصل مسیر پیشرفت را طولانی می‌کند. پس در استعدادیابی کودکان تمرین کردن مهارت‌ها هم باعث پیشرفت است و هم به دلیل طولانی مدت بودن آن، کودک را خسته می‌کند.

شما در جهت کشف استعداد کودکان با تقویت این ایده که تمرینات زیادی برای بهبود توانایی یا مهارت لازم است، کودک خود را به ادامه کار تشویق کنید. در ضمن به یاد داشته باشید که کودک شما برای یک هدف بلند مدت و برای پیشرفت خود تلاش می‌کند و نه برای این‌ که بهترین باشد و در رقابت با دیگران به کمال برسد.

تقلید کردن از افراد کاربلد به استعدادیابی کودکان کمک می‌کند

وقتی به کپی کردن و تقلید کردن فکر می‌کنیم، معمولاً نسبت به کسانی که دیگران را تقلید یا کپی می‌کنند دیدگاه منفی داریم. اما وقتی نوبت به تمرین یک استعداد یا یادگیری یک مهارت می‌رسد، تقلید از متخصصان یا مربیان ممکن است تنها چیزی باشد که کودک شما در راه استعدادیابی به آن احتیاج دارد.

در واقع نگاه کردن به یک مربی یا شخصیتی که فرزند شما به او احترام می‌گذارد برای کشف استعداد کودک مشکلی ندارد. به عبارتی همه ما چیزی داریم که می‌توانیم از کسانی یاد بگیریم که پیش از ما همان اهداف را محقق کرده اند.

شما هم به کودک خود کمک کنید تا درک کند که تقلید لزوماً به معنای تقلب نیست و می‌تواند درس‌های بزرگی در این تقلید به دست آورد. به عنوان مثال، اگر کودک شما در حال یادگیری بازی تنیس است، تماشای یک مربی تنیس یا یک حرفه‌ای در این زمینه می‌تواند حرکات مهمی را به او بیاموزد.

خیلی زود انتظار نداشته باشید

مطمئناً استادان ویلنیستی وجود دارند که از 4 سالگی شروع به تمرین می‌کنند اما همه شانس این را ندارند که از سن پایین شروع به تمرین کنند یا استعداد خود را کشف کنند یا حتی علاقه ندارند. همه این موارد وجود دارد. در حقیقت تحقیقات نشان می‌دهد که کودکان از نظر رشد و از نظر تامل و آمادگی در مورد آینده خود تا 10 یا 11 سالگی آماده نیستند. بنابراین تا زمانی که کودکان به آن مرحله مهم برسند، به سادگی سعی کنید آن‌ها را در معرض فعالیت‌های مختلف قرار دهید و سپس به آنچه که مورد علاقه آن‌ها است، توجه کنید. برای کشف استعداد کودکان خود نباید عجله کنید.

بدانید چه موقع باید فشار آورد و چه موقع باید جلوی خود را بگیرید

یکی از دشوارترین حالات برای والدینی که از منافع و علایق کودکان خود پشتیبانی می‌کنند، این است که بدانند کودک چه موقع چیزی را رها می‌کند، فقط به این دلیل که این کار خیلی سخت است یا این که واقعاً از آن لذت نمی‌برند. این مسئله می‌تواند به شما کمک کند تا با معلمان و مربیان صحبت کنید تا ببینید آن‌ها چه چیزی را مشاهده می‌کنند. مثلاً ممکن است فرزند شما تازه کار روی یک قطعه موسیقی به خصوص چالش برانگیز را شروع کرده باشد یا ناگهان ورزش مورد علاقه خود را چالش برانگیزتر ببیند؛ در این صورت مربیان و معلمان باید در مورد بهترین راه برای تشویق و حمایت از فرزند شما از طریق این دست انداز، مشاوره داشته باشند. اما اگر به نظر می‌رسد فرزند شما واقعاً علاقمند نیست (حتی اگر فوق العاده با استعداد باشد) فشار دادن او به ادامه فعالیت می‌تواند در نهایت منجر به کینه به دلیل اجازه ندادن آن‌ها به راه خود شود. اگرچه ممکن است دیدن این که کودک شما از فعالیتی که استعداد آن را دارد دست بکشد، بسیار دلخراش باشد، اما ممکن است با مکث در انجام فعالیتی، کودک متوجه شود که واقعاً از آن لذت می‌برد. یا ممکن است در عوض فعالیتی را که بیشتر دوست دارند، کشف کنید. استعدادیابی کودکان یک مسیر پرپیچ و خم است.

شکوفا شدن استعدادهای کودک خود را تماشا کنید

در آخر و مهم‌تر از همه هنگامی که کودک شما استعدادهای خود را کشف کرد، کنار بروید و شکوفائی کودک خود را تماشا کنید! عقب بایستید و اجازه دهید کودک شما خودش تمرین کند و در مسیر پیشرفت و رشد قدم بردارد. به فرزند خود گوش فرا دهید و راهنمای کودک خود باشید. زیرا آنها برای تصمیم‌گیری و انگیزه، به راهنمایی شما نیاز دارند. از انتقاد بپرهیزید و در صورت لزوم نقش حامی برای کودک خود داشته باشید.

یادگیری چگونگی کشف استعداد کودکان می‌تواند مدتی طول بکشد. زیرا لازم است کودک ایده‌ها، توانایی‌ها و علایق بالقوه خود را به مرور نشان دهد. هرگز فراموش نکنید که‌ کشف یک استعداد به بچه‌ها این امکان را می‌دهد که از اشتباهات خود درس بگیرند و در حالی که رویاهای خود را دنبال می‌کنند راهی برای موفقیت پیدا کنند.

در کنار همه این نکات مثبت برای استعدادیابی کودکان ، فرزندان شما انعطاف پذیری، اعتماد به نفس و ابزاری را که برای یافتن موفقیت و خوشبختی مادام العمر نیاز دارند هم به دست می‌آورند!

منتظر نظرات و سوالات شما درباره استعدادیابی کودکان هستیم.