در دنیای امروز تمرکز و توجه خیلی از خانواده‌ها معطوف به نمرات بهتر و فعالیت های فوق برنامه فرزندان خودشون هست. به عبارتی خانواده‌ها باید از درس خواندن فرزندان خودشون، انجام تکالیف ، تمرینات ورزشی ، آماده کردن درس‌های کلاس رقص و سر وقت بودن برنامه فرزندان خودشون در تمام امور اطمینان خاطر داشته باشن.
تمام این موارد باعث میشن که خانواده‌ها فراموش کنن که باید بخشی از وقت و تلاش خودشون رو برای صرف در جنبه دیگری از رشد و موفقیت و تربیت کودک کنار بگذارن.
چیزی که میتونه هم اندازه موارد بالا مهم و حتی ضروری‌تر از نمرات و جوایز برای تربیت کودک باشه اینه که فرزند شما در طول زندگی خودش انسان خوبی باشه.

شما میتونین به عنوان یه خانواده مفاهیمی چون رضایت، مصرف‌گرایی و خودخواهی، که در جامعه امروز به شدت رایج هستن رو فراموش کنین و به جای این مفاهیم سعی کنین فرزندانی خوش مشرب، با سخاوت و همدل رو به جامعه تحویل بدین.
بچه هایی که میتونن به مردم کم توان و نیازمند اطراف خودشون کمک رسانی  خالصانه‌ای داشته باشن.

تربیت کودک

C.S. Lewis یک جمله معروفی داره که میگه «کار خوب رو باید انجام داد حتی اگه هیچکس اون رو نبینه». هدف از ذکر این جمله اینه که شما باید سعی کنین در ضمن رعایت اصول تربیت کودک ، فرزندی رو پرورش بدین که کارهای خوب و درست رو بدون هیچ چشم داشتی برای دیده شدن و گرفتن پاداش انجام بده. 

شما باید بدونین که در حال حاضر نمیشه فرمول تضمین شده‌ای رو در امر تربیت فرزند تعریف کرد اما ما اینجا برای شما چند روش در زمینه پرورش کودک به سمت انسان خوب شدن داریم که قطعاً میتونن برای شما در این امر کمک ویژه‌ای داشته باشن.

1. پروش همدلی در فرزند

هوش هیجانی و همدلی یا توانایی اینکه خود را جای شخص دیگری بذاریم و احساسات و افکار اون شخص رو درک کنیم، از جمله ویژگی‌های شخصیتی است که در وجود انسان‌های خوب یافت میشه.

به عبارتی، داشتن ضریب احساسی بالا در زمینه درک احساست خود، درک احساسات اطرافیان، داشتن مهارت کنترل روی خود و توانایی کنترل کردن احساسات از مولفه‌های موفقیت در زندگی محسوب میشن.

برای تشویق همدلی در فرزند خود و تربیت کودک به نحو احسن، از فرزندان خودتون بخواهین که در مورد احساسات خودشون با شما صحبت کنن. اما خب شرط این کار اینه که بچه ها بدونن که از حمایت و عشق بی قید و شرط شما برخوردارن.
بچه ها نباید احساس کنن که در این به اشتراک گذاشتن احساسات و افکارشون، شما از اونها آتو می‌گیرین، از دستشون ناراحت میشین یا اینکه اونها رو به خاطر فکر یا احساسی که دارن قضاوت میکنین.

برای مثال اگه یک روزی فرزند شما با دوست خودش دچار درگیری شد، از اون بخواهین که سعی کنه احساسات دوست خودش رو تصور کنه و بعد از اون راه‌های کنترل احساسات و انجام کار درست رو به روشنی در اختیار فرزند خود قرار بدین.

2. تشویق فرزندان خود به کمک کردن به دیگران

درسته که همیشه شاهد اخبار پرحاشیه‌ای هستیم که معتقدن امروزه بچه‌ها دارن به سمت قلدری کردن و رفتارهای بدی از این قسم کشیده میشن، اما واقعیت اینه که بچه‌ها رفتارهای خوب بالقوه‌ای رو در وجود خودشون دارن که روزانه به طور ناخودآگاه اونها رو در قبال دوستان و اطرافیان خودشون انجام میدن.

شما به عنوان یه خانواده در این زمینه از تربیت کودک باید فرزند یا فرزندان خودتون رو به سمت انجام کارهای خوبی که بتونه روز یک نفر رو بهتر کنه تشویق کنین، حتی اگه این کار به اندازه در کنار دوست ناراحت خودشون نشستن کوچیک باشه.
در مقابل هم باید تاثیرات منفی کارهایی مثل غیبت و قلدری کردن و این که چرا و چطور این کارها میتونن به هر دو طرف آسیب بزنن رو برای فرزندان خودتون شرح بدین.

3. آموزش داوطلب بودن

چه زمانی که فرزند شما در حمل بسته های خرید به همسایه تون کمک میکنه و چه وقتی که به شما در انجام کارهای خونه کمک میکنه، این کارها باعث میشن که داوطب بودن در شخصیت کودک شما شکل بگیره.

در واقع وقتی که کودک به بقیه کمک کنه یاد میگیره که به نیازهای افراد دیگه که دور و برش هستن فکر کنه و از این که داره به بقیه کمک میکنه تا اونها هم بتونن نیازهای خودشون رو برطرف کنن احساس خوبی پیدا کنه.

بنابراین آموزش داوطلب بودن در تربیت فرزند میتونه نقش موثری در شکل دادن شخصیت کودک به سمت انسان خوب شدن داشته باشه.

4. جایزه ندادن به خاطر هر کار خوب و هر مهربانی

چیزی که در این زمینه از پرورش کودک مهم هست و باید به یادمون بمونه اینه که وقتی سعی در تشویق فرزند یا فرزندان خود با تهیه کردن جایزه دارین، در قبال هر کار خوبی که انجام میدن به اونها جایزه و پاداش ندین.

در واقع اگر برای هر کار خوب اونها جایزه‌ای در نظر بگیرین، بچه‌ها دیگه اون کار خوب رو برای این که خودشون به مسئولیت و حس خوب انجام اون کار برسن انجام نمیدن بلکه انجام اون کار رو راهی برای رسیدن به جایزه شما میدونن.

البته توجه داشته باشین این که ما میگیم برای انجام هر کار خوبی به فرزند خود پاداش و جایزه ندین به این معنی نیست که به طور کل جایزه‌های هر چند وقت یک‌بار خودتون رو هم قطع کنین. چون بچه‌ها تشویق و تایید شدن توسط پدر و مادر خودشون رو به خاطر کار خوبی که انجام دادن دوست دارن.

در نظر داشتن جایزه‌های گاه به گاه و هر چند وقت یک‌بار به فرزند شما این حس رو میده که شما چقدر از کار خوب و درستی که اون انجام داده متشکر و قدردان هستین. نکته طلایی جایزه دادن اینه که جایزه نباید برای فرزندتون قابل پیش بینی باشه. اینطوری جایزه تبدیل به محرک انجام کار خوب نمیشه و خوب بودن اون کار هست که به عنوان انگیزه انجام کار درست و خوب در صدر قرار میگیره.

5. آموزش رفتار خوب گامی مهم در تربیت کودک

آیا فرزند شما روزانه و از روی تکرار، اصول رفتار خوب یک کودک مثل گفتن «ممنونم» و «لطفاً» و «اجازه دارم …؟» رو رعایت میکنه؟ آیا اون با اطرافیان خودش مودبانه رفتار میکنه و افراد بزرگسال رو با عنوان «آقا» و «خانم» مخاطب قرار میده؟
آیا فرزند شما میدونه که چطور یک احوال پرسی درست با اطرافیان خودش داشته باشه و با رفتار درست در هنگام غذا خوردن آشنا هست؟ آیا کودک هنگام بازی با دوستان خود برای بازنده لطف و محبت قائل میشه؟

شما باید ضمن تربیت کودک خود حواستون به این نکته باشه که سرانجام کودک شما قراره وارد جامعه بشه و از طریق تعامل با مردم به ادامه زندگی خودش بپردازه. فرزند شما حتی در دوران کودکی هم در یک جامعه کوچک (خانواده) هست و همینطور که داره بزرگ میشه و تا زمانی که خانه رو با هدف تحصیل یا ازدواج ترک کنه، با شما در یک خانه زندگی میکنه، با شما سر یک سفره غذا میخوره و هر روز و هر روز با یکدیگر در ارتباط هستین.

بنابراین این شما هستین که در شکل‌گیری خوب رفتار کردن فرزند خودتون به درستی با اطرافیان خودش نقش بزرگی دارین.

6. داشتن رفتار مهربان و محترمانه با کودک

 

موثرترین روش برای این که فرزند شما همراه با احترام با شما صحبت کنه و البته رفتار خوب و مناسبی هم در ارتباط با مردم داشته باشه این هست که خود شما رفتار مهربان و محترمانه ای در عین پرورش فرزند خود با او داشته باشین.

بیاین الان به این فکر کنین که چطوری با فرزند خودتون صحبت میکنین. آیا وقتی ناراحت و خسته هستین از روی خشم و سختی با فرزند خودتون صحبت میکنین؟ آیا تا حالا سر فرزند خودتون داد زدین یا حرف‌های نامناسب گفتین؟

الان وقت اون رسیده که برای موفق بودن در تربیت فرزند، طرز صحبت کردن، رفتار کردن و حتی فکر خودتون رو بررسی کنین و سعی کنین که لحن و رفتار مودبانه‌ و ملایم‌ رو برای تامل با فرزند خودتون انتخاب کنین؛ حتی اگه که فرزند شما دچار یه اشتباه یا بدرفتاری شده باشه.

7. خجالت نکشیدن از نظم دادن به فرزند خود

پدر و مادرهایی که جلوی زیاده روی کردن بچه‌های خودشون رو نمیگیرن و به طور قاطعانه ولی از روی عشق رفتار بد اونها رو درست نمیکنن، دارن از روی خیرخواهی به فرزندان خود آسیب میزنن و مسیر پرورش کودک رو کاملاً اشتباه طی میکنن.

دیده شده که بچه‌هایی که نظم و محدودیتی ندارن ناخوشایند، خودخواه و به طرز شگفت‌آوری ناراضی از وضع موجود هستن. از سری دلایلی که میگن چرا ما نیاز به نظم داریم این هست که کودکانی که قوانین تمیز و مرتب بودن، محدودیت‌ها و انتظارها رو از سمت خانواده خود دریافت میکنن دارای مشخصات زیر هستند:

• مسئولیت‌پذیر
• دارای خودکفایی بیشتر
• علاقه‌مند به گرفتن تصمیمات خوب و درست
• همچنین علاقه‌مند به دوست پیدا کردن
• تجربه احساس شادی و خوشحالی و خوشبختی بیشتر

باید توجه داشته باشیم که دنیا دنیای محدودیت و قید و بند هست. حتما شنیدین که میگن «فلانی در قید حیاته». این همون قید و بند و اندازه هایی هست که زندگی به انسان تحمیل میکنه و اگه بچه هامون رو از کودکی با دنیایی که در اون قید و قانون هست کم کم آشنا کنیم رضایت اونها هم از زندگی در طولانی مدت بیشتر و بیشتر خواهد شد.

البته که هر موقع با مشکلات رفتاری اعم از دروغ گفتن و غیبت‌ کردن فرزند خودتون مواجه شدین، اون مشکلات رو با عشق و درک و قاطعیت برطرف کنین.

8. آموزش سپاسگزاری مشمول بخشی از تربیت فرزند

این که به فرزند خودتون یاد بدین از دیگران سپاسگزاری کنه و احساس سپاسگزاری خودش رو به طرف مقابل ابراز کنه، کلید بخشی از موفقیت شما در زمینه تربیت کودک به سمت انسان خوب شدن هست.

به طور مثال سپاسگزاری کردن رو برای شامی که برای فرزند خود تهیه کردین یا کادو تولدی که پدربزرگ و مادربزرگ به فرزند شما هدیه میکنن، با سادگی و مهربانی به کودک خودتون  یاد بدین.

حتی برای چیزهایی اعم از همین کادوی تولد یا عیدی نوروز، به کودک تون یاد بدین که نامه تشکر برای سپاسگزاری از شخص مقابل بنویسه.

9. دادن کار منزل به کودک خود

وقتی که به کودک خود لیستی از کارهای خونه که مناسب سن و توانایی اون هست میدین، مثل پهن کردن سفره غذا یا جارو زدن خانه، فرزند یا فرزندان شما احساسی از مسئولیت و موفقیت در انجام کارهای منزل به دست میارن که میتونه به شما به عنوان خانواده، موفقیت بزرگی در زمینه پروش کودک بده.

انجام یه کار خوب و این که حس کنن دارن به خانواده خودشون در انجام کارهای منزل کمک میکنن، میتونه باعث بشه که بچه‌ها نسبت به خودشون و توانایی هاشون احساس غرور کنن و خوشحال‌تر از قبل باشن.

امیدواریم از خواندن این مقاله نهایت لذت و استفاده را برده باشین.

10. برای کودک خود یک بهشت ایمن باشید!

با پاسخگویی به سیگنال‌های کودک و حساس بودن به نیاز‌های او، به کودک خود این پیام را می‌رسانید که همیشه در کنار او خواهید بود. فرزند خود را به عنوان یک فرد حمایت کنید و بپذیرید. برای تربیت کودک به بهترین حالت باید یک پناهگاه امن برای کودک خود باشید تا از آن کاوش کند. کودکانی که توسط والدینی که به طور مداوم پاسخگو هستند، تربیت می‌شوند؛ تمایل دارند که از نظر تنظیم عاطفی، رشد مهارت‌های اجتماعی و نتایج بهداشت روان بهتر عمل کنند.

11. با کودک خود صحبت کنید

بیشتر ما از قبل اهمیت ارتباطات را می‌دانیم. با کودک خود صحبت کنید و همچنین با دقت به او گوش دهید. با نگه داشتن یک خط ارتباطی باز، ارتباط بهتری با فرزند خود خواهید داشت و در صورت بروز مشکل فرزندتان به سراغ شما می‌آید. دلیل دیگری برای برقراری ارتباط وجود دارد. شما با این نوع تربیت کودک به فرزند خود کمک می‌کنید تا قسمت‌های مختلف مغز خود را ادغام کند. ادغام مانند بدن ما است که در آن اندام‌های مختلف برای حفظ بدن سالم نیاز به هماهنگی و همکاری دارند. زمانی که قسمت‌های مختلف مغز یکپارچه شوند، می‌توانند به طور کلی هماهنگ عمل کنند. این مسئله به معنای رفتار هیجانی کمتر، رفتار همکاری بیشتر، همدلی بیشتر و بهزیستی ذهنی بهتر است. برای پرورش کودک در این حالت، از تجربه‌های نگران کننده صحبت کنید. از کودک خود بخواهید آنچه را اتفاق افتاده و احساسی که برای ایجاد ارتباط هماهنگ دارد را توصیف کند. لازم نیست راه حل ارائه بدهید. برای این که والدین خوب باشید نیازی نیست همه پاسخ‌ها را داشته باشید. فقط گوش دادن به صحبت‌های آن‌ها و پرسیدن سوالات روشن، به کودکان کمک می‌کند تا تجربیات خود را درک کرده و خاطرات را تلفیق کنند.

4نوع سبک فرزندپروری

یکی از نکات جالب پدر و مادر بودن این است که تنوع زیادی در نحوه تربیت کودک وجود دارد. شباهت‌های کافی بین سبک فرزندپروری در بین والدین وجود دارد بنابراین محققان تلاش کرده‌اند تا آن را در 4 سبک معمول فرزندپروری دسته بندی کنند. در حقیقت سبک فرزندپروری شما به ترکیبی از استراتژی‌هایی گفته می‌شود که برای تربیت فرزندان و کودکان خود استفاده می‌کنید. این 4 سبک عبارتند از:

• اقتدارگرا یا انتظامی
• مجاز یا خوش ذوق
• درگیر نشده
• معتبر

این سبک‌ها هنوز مشخص نیست که از دید والدین چقدر خوب تعریف می‌شوند. هر سبک فرزندپروری حداقل در 4 زمینه متفاوت است: سبک نظم، برقراری ارتباط، پرورش و انتظارات.

فرزندپروری اقتدارگرا

والدین مستبد در تربیت کودک خود غالباً با نظم و انضباظ شدید در نظر گرفته می‌شوند. برخی از ویژگی‌های آن‌ها عبارتند از:

• آن‌ها از سبک نظم و انضباط سخت و امکان مذاکره کمی استفاده می‌کنند. مجازات در این نوع خانواده‌ها کاملاً معمول است.
• ارتباطات عمدتاً از طریق یک راه است: از والدین به فرزند و قوانین معمولاً توضیح داده نمی‌شوند.
• والدین با این سبک معمولاً پرورش کمتری دارند.
• انتظارات با انعطاف پذیری محدود زیاد است.

فرزندپروری مجاز

پدر و مادرهای مجاز بیشتر به فرزندان خود اجازه می‌دهند آنچه را که می‌خواهند انجام دهند و راهنمایی محدودی را برای تربیت کودک خود ارائه می‌دهند. آن‌ها بیشتر شبیه دوست فرزند خود هستند تا پدر و مادر! برخی از ویژگی‌های آن‌ها عبارتند از:

• سبک نظم و انضباط آن‌ها برخلاف شیوه قبلی راحت‌تر است. آن‌ها محدود نیستند اما فاقد قانون هم نیستند. بیشتر به کودکان خود اجازه می‌دهند تا مشکلات را کشف کنند.
• ارتباطات آن‌ها باز است اما این والدین به فرزندان اجازه می‌دهند تا خود تصمیم بگیرند تا این که به آن‌ها جهت بدهند.
• والدین این گروه بیشتر خونگرم هستند و تمایل به پرورش کودک دارند.
• انتظارات معمولاً از سوی والدین حداقل ممکن است یا تعیین نشده است.

والدین غیردرگیر

والدین غیردرگیر آزادی زیادی به کودکان می‌دهند و به طور کلی از مسیر اصلی خود دور می‌شوند. بعضی از والدین ممکن است از این طریق آگاهانه نسبت به تربیت کودک خود تصمیم بگیرند، در حالی که دیگر والدین علاقه چندانی به انجام این کار ندارند یا از کاری که می‌خواهند انجام دهند مطمئن نیستند. برخی ویژگی‌های این دسته عبارتند از:

• هیچ سبک نظم خاصی در این دسته استفاده نمی‌شود.
• والدین غیردرگیر به کودک خود اجازه می‌دهند بیشتر آنچه را که می‌خواهد انجام دهد. این کار آن‌ها احتمالاً به دلیل کمبود اطلاعات است.
• ارتباطات آن‌ها با کودک محدود است.
• این گروه از والدین پرورش کمی دارند.
• از کودک خود انتظارات کمی دارند یا اصلاً وجود ندارد.

فرزندپروری معتبر

والدین معتبر، منطقی و پرورش دهنده هستند. می‌توان گفت یکی از سبک‌های خوب برای تربیت کودک است. این دسته انتظارات مشخص و شفافی دارند. کودکان دارای والدینی که این سبک را نشان می‌دهند تمایل به نظم خودکار یا پرورش افکار خود را دارند. تصور می‌شود این سبک بیشتر برای کودکان مفید است. برخی از ویژگی‌های این دسته عبارتند از:

• در این دسته قوانین انضباطی روشن است و دلایل آن توضیح داده شده است.
• ارتباطات آن‌ها مکرر و متناسب با سطح درک کودک است.
• والدین معتبر در حال پرورش کودک خود هستند.
• انتظارات و اهداف زیاد است اما به وضوح بیان شده است و شفاف است.
• کودک در اهداف خود نقش دارد.

در پایان باید بگیم منتظر نظرات و سوالات شما در خصوص سبک فرزندپروی و تربیت کودک هستیم.