تولد یک نوزاد می‌تواند احساسات قدرتمندی را از هیجان و شادی گرفته تا ترس و اضطراب ایجاد کند. به این موضوع توجه داشته باشید که افسردگی  پس  از زایمان یک نقص شخصیت یا ضعف نیست. گاهی اوقات این اختلال می‌تواند عارضه عمل زایمان باشد. اگر شما دچار افسردگی زایمان شدید، درمان سریع به شما کمک می‌کند که علائم خود را کنترل کنید و به شما کمک می‌کند تا با کودک خود ارتباط برقرار کنید. در این مقاله با ما همراه باشید تا هرآنچه که در مورد افسردگی بعد از زایمان باید بدانید را به شما بگوییم.

افسردگی بعد از زایمان چیست؟

 

افسردگی بعد از زایمان یا PPD ترکیبی پیچیده از تغییرات جسمی، عاطفی و رفتاری است که در برخی از زنان بعد از زایمان اتفاق می‌افتد. طبق DSM_5 که مرجع تشخیص اختلالات روانی است، PPD نوعی افسردگی اساسی است که در عرض 4 هفته بعد از زایمان شروع می‌شود. تشخیص افسردگی پس از زایمان نه تنها بر اساس مدت زمان بین زایمان و شروع اختلال، بلکه بر اساس شدت افسردگی است. افسردگی زایمان با تغییرات شیمیایی، اجتماعی و روانی مرتبط است که هنگام به دنیا آوردن کودک اتفاق می‌افتد. این اصطلاح طیف وسیعی از تغییرات جسمی و عاطفی را توصیف می‌کند که بسیاری از مادران تجربه می‌کنند. خوشبختانه PPD با مشاوره و دارو قابل درمان است.

تغییرات شیمیایی شامل افت سریع هورمون‌ها بعد از زایمان است. رابطه واقعی بین این افت و افسردگی هنوز مشخص نیست. اما آنچه شناخته شده است این است که سطح استروژن و پروژسترون (هورمون‌های زنانه) در دوران بارداری ده برابر افزایش می‌یابد. سپس، این هورمون ها بعد از زایمان به شدت افت می‌کنند. 3 روز بعد از زایمان، سطح این هورمون‌ها به میزان قبل از بارداری کاهش می‌یابد.

لازم به ذکر است که علاوه بر این تغییرات شیمیایی، تغییرات اجتماعی و روانی داشتن یک نوزاد نیز خطر افسردگی را افزایش می‌دهد. بیشتر مادران تازه وارد، این اختلال را تجربه می‌کنند که از هر 10 نفر از این زنان، 1 نفر دچار افسردگی شدیدتر و طولانی مدت می‌شود. تقریباً از هر 1000 زن، 1 نفر دچار بیماری جدی‌تری می‌شود که روان پریشی بعد از زایمان نامیده می‌شود.

علائم و نشانه‌های افسردگی بعد از زایمان

علائم افسردگی بعد از زایمان به سختی قابل تشخیص است. بسیاری از زنان به دنبال زایمان این علائم را دارند:

• مشکل خوابیدن
• تغییر اشتها
• خستگی مفرط
• کاهش میل جنسی
• تغییرات مکرر خلقی

با PPD یا افسردگی پس از زایمان ، این علائم با سایر علائم افسردگی همراه است که بعد از زایمان معمول نیستند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• حالت افسردگی
• لذت نبردن از چیزهایی که سابقاً جالب بودند
• احساس بی ارزشی، ناامیدی و درماندگی
• افکار مرگ یا خودکشی
• افکار صدمه زدن به دیگران

علائم اختلال وسواس فکری عملی OCD ، که موارد جدیدی هستند به ندرت در دوره بعد از زایمان اتفاق می‌افتد (حدود 1% تا 3% از زنان). وسواس معمولاً مربوط به نگرانی در مورد سلامتی کودک یا ترس غیرمنطقی از آسیب رساندن به کودک است. اختلال وحشت نیز ممکن است رخ بدهد. قابل توجه است که بدانید، شما می‌توانید این شرایط و افسردگی را همزمان داشته باشید.

افسردگی درمان نشده بعد از زایمان می‌تواند برای مادران جدید و فرزندان آنها خطرناک باشد. کسی که به تازگی مادر شده، در صورتی که شرایط زیر پدیدار شد، باید درخواست کمک کند:

• علائم بیش از دو هفته ادامه داشته باشد.
• فرد نتواند به طور معمول کار کند.
• فرد نتواند از پس شرایط روزمره برآید.
• فرد به فکر آسیب به خود یا کودکش می‌افتد.
• فرد بیشتر روز احساس اضطراب، ترس یا وحشت کند.

دلایل افسردگی بعد از زایمان و عوامل خطر

 

تعدادی از عوامل هستند که می‌توانند احتمال افسردگی زایمان را افزایش بدهند. از جمله:

• سابقه افسردگی قبل از باردار شدن یا در دوران بارداری
• سن در زمان بارداری – هرچه سن شما بالاتر باشد، شانس افسردگی پس از زایمان بیشتر است.
• دوگانگی در مورد بارداری
• کودکان هرچه بیشتر باشند، احتمال افسردگی شما در بارداری بعدی بیشتر است.
• داشتن سابقه افسردگی یا اختلال دیسفریک قبل از قاعدگی ( PMDD )
• حمایت اجتماعی محدود
• تنها زندگی کردن
• درگیری زناشویی

دلیل مشخصی برای بروز افسردگی زایمان وجود ندارد، اما این مسائل جسمی و عاطفی، ممکن است در ایجاد این نوع اختلال نقش داشته باشند:

هورمون‌ها

افت چشم‌گیر استروژن و پروژسترون بعد از زایمان ممکن است نقش مهمی داشته باشد. سایر هورمون‌های تولید شده توسط غده تیروئید نیز ممکن است به شدت افت کرده و احساس خستگی، سستی و افسردگی در شما ایجاد کنند.

کمبود خواب

هنگامی که دچار کم خوابی هستید، به دلیل این کم خوابی ممکن است در رسیدگی به مشکلات جزئی نیز مشکل داشته باشید.

اضطراب

ممکن است نگران توانایی خود در مراقبت از نوزاد باشید.

تصویر خود Self-image

ممکن است احساس جذابیت کمتری داشته باشید، با احساس هویت خود دست و پنجه نرم کنید یا احساس کنید که کنترل زندگی خود را از دست داده‌اید.

هر یک از این مسائل که گفتیم می‌تواند به افسردگی بعد از زایمان کمک کند.

انواع افسردگی بعد از زایمان

سه اصطلاح برای توصیف تغییرات خلقی زنان بعد از زایمان وجود دارد:

• Baby blues، که در بیشتر خانم‌ها در روزهای بعد از زایمان اتفاق می‌افتد. ممکن است دچار تغییرات ناگهانی خلق و خو شوید. مثل این که ممکن است بسیار احساس خوشبختی کنید و سپس بسیار غمگین شوید. ممکن است بی دلیل گریه کنید و احساس بی حوصلگی، تحریک پذیری، بی قراری، اضطراب، تنهایی و ناراحتی داشته باشید. این حالت ممکن است فقط چند ساعت یا حداکثر 1 الی 2 هفته بعد از زایمان دوام بیاورد. در این مورد، اغلب شما نیازی به دکتر ندارید و با پیوستن به یک گروه پشتیبانی از مادرانی که به تازگی بچه دار شده اند یا صحبت با مادران دیگر می‌تواند کمک کند این نوع از افسردگی پس از زایمان را پشت سر بگذارید.
• افسردگی بعد از زایمان یا PPD می‌تواند چند روز یا حتی چند ماه بعد از زایمان ادامه داشته باشد. PPD می‌تواند بعد از تولد هر کودک اتفاق بیفتد، نه فقط فرزند اول! در این حالت شما می‌توانید احساساتی مثل غم، ناامیدی، اضطراب و تحریک‌پذیری داشته باشید اما با شدتی بسیار بیشتر از چیزی که در baby blues مادران تجربه میکنند. PPD معمولاٌ شما را از انجام کارهایی که باید هر روز انجام دهید باز می‌دارد. زمانی که توانایی شما در عملکرد تحت تاثیر قرار می‌گیرد، باید به افرادی که ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی هستند مانند پزشک یا مشاور مراجعه کنید. این افراد می‌توانند با غربالگری علائم افسردگی شما، یک برنامه درمانی تهیه کند. اگر برای PPD راهکار درمانی پیش نگیرید، علائم می‌توانند بدتر شوند. باید بدانیم که PPD یک بیماری جدی است و با مشاوره و دارو قابل درمان است.
• روان پریشی بعد از زایمان، یک بیماری روانی بسیار جدی است که می‌تواند مادرانی که به تارگی وضع حمل کرده اند را درگیر کند. این بیماری می‌تواند به سرعت اتفاق بیفتد. اغلب در 3 ماه اول بعد از زایمان عوارض آن مشخص می‌شود. در این حالت زنان می‌توانند ارتباط خود را با واقعیت از دست بدهند، دچار توهم شنیداری (شنیدن صداهایی که نیست، مانند شخصی که با آنها صحبت می‌کند) و توهمات (باور داشتن چیزهایی که به شدت غیرمنطقی هستند) و توهمات دیداری (دیدن چیزهایی که نیستند) می‌شوند. علائم دیگر شامل بی خوابی، احساس تحریک پذیری و عصبانیت، ضربان قلب بالا، بی قراری و احساسات و رفتارهای عجیب و غریب است. زنانی که روان پریشی بعد از زایمان دارند، بلافاصله به درمان نیاز دارند و تقریباً همیشه دارو درمانی جزء مهمی از درمان است. گاهی اوقات زنان به دلیل این که در معرض آسیب رساندن به خود یا شخص دیگری قرار دارند، به بیمارستان منتقل می‌شوند.

عوارض افسردگی بعد از زایمان

افسردگی پس از زایمان که درمان نمی‌شود، می‌تواند توانایی شما در ارتباط با کودک را ضعیف کرده و تک تک افراد خانواده را تحت تاثیر قرار دهد:

تاثیر بر خود شما

افسردگی بعد از زایمان که درمان نمی‌شود، می‌تواند ماه‌ها یا بیشتر دوام بیاورد. حتی می‌تواند به یک اختلال افسردگی مزمن تبدیل شود. حتی در صورت درمان افسردگی زایمان ، باعث می‌شود احتمال بروز انواع دیگر افسردگی در آینده وجود داشته باشد.

تاثیر بر همسرتان

وقتی مادر دچار افسردگی بعد از زایمان می‌شود احتمال دارد که پدر نیز دچار افسردگی شود.

تاثیر بر فرزندان

کودکانی که مادرانی مبتلا به افسردگی پس از زایمان دارند، بیشتر دچار مشکلات خواب و غذا خوردن، گریه بیش از حد معمول و تاخیر در رشد زبانی می‌شوند.

پیش‌گیری از افسردگی پس از زایمان

اگر سابقه افسردگی دارید، به محض اینکه از بارداری خود اطلاع یافتید یا این که قصد بارداری داستید، با پزشک خود مشورت کنید.

• در دوران حاملگی: در این دوران پزشک می‌تواند علائم شما را کنترل کند. شما می‌توانید علائم افسردگی خفیف را با گروه‌های پشتیبانی، مشاوره یا سایر روش‌های درمانی کنترل کنید. حتی ممکن است پزشک داروهایی را برای شما در دوران بارداری تجویز کند.
• بعد از تولد کودک: پزشک شما ممکن است برای بررسی علائم افسردگی، معاینه زودرس بعد از زایمان را توصیه کند. هر چه زودتر این مشکل تشخیص داده شود، زودتر می‌توانید درمان را شروع کنید. اگر سابقه افسردگی پس از زایمان را دارید، ممکن است پزشک بعد از تولد نوزاد درمان را شروع کند.

مدیریت پس از زایمان

در این بخش چند نکته وجود دارد که می‌تواند به شما کمک کند با ورود یک نوزاد تازه به خانه کنار بیایید:

1. درخواست کمک کنید، به دیگران بگویید چگونه می‌توانند به شما کمک کنند.
2. در مورد انتظارات خود و کودک واقع بین باشید.
3. انتظار روزهای خوب و روزهای بد را داشته باشید.
4. ورزش! بعد از اتمام محدودیت‌های پزشکی، حتماً ساعتی را به ورزش اختصاص دهید.
5. از یک رژیم غذایی معقول پیروی کنید و از الکل و کافئین پرهیز کنید.
6. روابط خود را با شریک زندگی خود تقویت کنید. برای یکدیگر وقت بگذارید.
7. با خانواده و دوستان خود در تماس باشید. خود را منزوی نکنید.

در انتها باید بگوییم که افسردگی بعد از زایمان ، طبیعی است و در صورت بروز آن با کمک روانشناس قابل درمان است. امیدوارم اطلاعات کافی از این مقاله گرفته باشید. در این مقاله سعی شد تا به تمامی موضوعات و سوالات مختلف مربوط به افسردگی زایمان پرداخته شود. با این حال، اگر فکر می‎کنید سوالی در این زمینه ذهن شما را مشغول کرده، لطفاً با ما در میان بگذارید.