مهارت حل مسئله برای ایجاد راه حل‌های موثر، می‌تواند در زندگی شما خیلی کاربردی باشد. همه افراد و گروه های در حال رشد با چالش‌هایی روبرو می‌شوند. مشکلاتی وجود دارد که ممکن است برای افراد در هنگام برقراری ارتباط فعالیت، حل و فصل مسائل مهم یا چالش‌های پیرامون رشد، ایجاد ارتباط یا نگهداری یک رابطه پیش بیاید. فرآیند حل مسئله در درجه اول برای کمک به افراد از طریق  شناسایی مشکلات و چالش‌ها، ایده پردازی روی راه حل‌های ممکن و سپس ارزیابی مناسب‌ترین‌ راه‌حل  است. با یافتن راه حل‌های مناسب برای مشکلات می‌توانید به خود کمک کنید تا در بحران‌ها هم واکنش‌های مناسب بروز دهید. اما لازم است بدانید با استفاده از آموزش روش‌های مناسب و بازی‌ها و تمرین‌های خلاقیت روند یافتن پاسخ و حل مسئله، کارآمدتر خواهد بود.

به یاد داشته باشید که همه مشکلات یکسان نیستند. افراد در جایگاههای مختلف، به تکنیک‌های متفاوتی در مهارت حل مسئله نیاز دارند. بر اساس شخصیت و مشخصات فردی که سعی در حل مسئله دارد، راه حل‌ها نیز متفاوت خواهد بود. در این قسمت شاید سوالی ذهن شما را درگیر کند. چگونه می‌توان استراتژی‌های حل مسئله را به گونه ای به کار گرفت تا به شما این امکان را بدهد که مراحل حل مسئله را با بیشترین کارایی طی کنید؟ در این مقاله ما یک سری تکنیک‌های حل مسئله را به اشتراک می‌گذاریم که می‌توانید در حل مشکل خود از آنها بهره بگیرید.

بیاید شروع کنیم. مطالبی که برای حل مساله باید بدانید این ها هستند:

1. نکات ابتدایی برای حل موثرتر مسئله
2. تکنیک‌های عمیق حل مسئله
3. تکنیک های حل مسئله برای شناسایی و تجزیه و تحلیل مشکلات

 

نکات ابتدایی برای حل موثرتر مسئله

فعالیت های حل مسئله فقط یک بخش از معما است. در حالی که یک روش یا بازی عالی می‌تواند به شما کمک کند تا پتانسیل حل مسئله را در خود و اطرافیانتان بالا ببرد. به خاطر بسپارید که بدون یک رویکرد متفکرانه و قوی، راه حل‌هایی که به ذهن شما خطور می‌کند، میتواند برای هدفی که دارید مناسب نباشد. بیایید نگاهی به نکات مهارت حل مسئله بیندازیم که می‌تواند به موفقیت شما در تصمیم گیری کمک کند.

مشکل را به روشنی بیان کنید

اینکه یک راست برویم سر اصل مطلب به نوعی پیدا کردن راه حل برای مشکلمان است، می‌تواند خیلی وسوسه انگیز باشد. اگرچه بدون بیان صحیح یک مسئله، راه حلی که پیدا میکنیم ممکن است راه حل مناسبی نباشد. بسیاری از فعالیت های حل مسئله شامل بخش‌هایی است که طی آنها، قبل از ادامه کار، مسئله کشف شده و به وضوح مشخص می‌شود. این یک قسمت حیاتی از روند حل مسئله است. صرف زمان برای شناخت و تعریف کامل یک موضوع می‌تواند بعداً در زمان و انرژی که صرف می‌کنید صرفه جویی کند. این موضوع یکی از نکات مهم در مهارت حل مسئله است.

سریع نتیجه گیری نکنید

خیلی عادی است که در مورد مشکلات، راه حل‌های بالقوه و ایده‌های پیش فرض داشته باشیم. بهترین تکنیک‌ها در مهارت حل مسئله از کسی که قصد دارد مشکلی را حل کند می‌خواهد که روش‌مند باشد و سریع نتیجه گیری نکند و با یک ذهنیت روشن و منطقی به روند کار اطمینان حاصل کنید.

رویکردهای مختلف را امتحان کنید

مشکلات در همه اشکال و اندازه‌ها وجود دارد. همچنین تکنیک‌های حل مسئله نیز متفاوت و گوناگون هستند. اگر متوجه شدید که یک روش نتیجه نمی‌دهد و راه حل خلاقانه ای هم به ذهنتان خطور نمی‌کند، راه حل‌ها را با هم مخلوط کنید. در انتها تعجب خواهید کرد که چگونه با استفاده از فعالیت جدید خلاقانه در حل مشکل می‌توانید خود را از شرایطی که در آن مانده اید رها کنید و راه حل‌های عالی ایجاد کنید. ایجاد کمی خلاقیت در مهارت حل مسئله همیشه نتیجه بخش بوده است.

افراد مناسب برای این کار انتخاب کنید

حل یک مشکل گاهی واقعا کار ساده ای نیست. بنابراین ارزش آن را دارد که با یافتن افراد مناسب در این کار، موفقیت خود را تضمین کنید. اگر افراد زیادی برای مشورت در یافتن راه حل در دسترس ندارید، ممکن است دیدگاه‌های مختلف کافی برای حل موثر مسئله نداشته باشید. اما اگر افراد مناسبی در اختیار دارید تا در روند یافتن دیدگاه مناسب به شما کمک کنند، در مرحله ایده پردازی موفق تر خواهید بود. تعامل با افرادی خلاق و مناسب در مهارت حل مسئله بسیار سازگار است.

همه چیز را مستند کنید

بهترین راه حل‌ها همیشه بر اصلاح و تامل و تکرار استوارند. عادت کنید که فرایند حل مسئله خود را ثبت کنید تا تمام خلاقیت خود را رشد و پرورش بدهید. بسیاری از تکنیک‌های حل مشکل لازم است آموزش‌ها و توانمندی‌های ایجاد شده قبلی را به همراه داشته باشید و بدانید ایده‌های آموخته شده همان اسناد یا منابع مشترک هستند. حتماً این موارد را نگهدارید تا بعدا بتوانید از روندی که امروز برای حل مسئله طی میکنید بهره مند شوید.

مهارت حل مسئله خود را توسعه دهید

زمان و تمرین لازم است تا بتوانید یک مسئله ساز موثر باشید. اگرچه برخی از افراد ممکن است به طور طبیعی به سمت حل مشکل گرایش پیدا کنند، اما با برنامه ریزی کمک کنید تا نه تنها خودتان، بلکه اطرافیانتان نیز به ایجاد راه حل‌‎های بهتر فکر کنند.

تکنیک‌های عمیق حل مسئله

در این بخش ما تکنیک‌های عمیق‌تری از حل مسئله را بررسی می‌کنیم که یک فرایند برای توسعه راه حل‌های موثر را ارائه می‌دهد. اگر به دنبال یک روش جامع یا مدل حل مسئله هستید، این موارد مدل‌های خوبی برای شروع هستند.

• شش کلاه تفکر
• تصمیم گیری رعد و برق
• فرایند تعریف مسئله

فرآیند حل مسئله چیست؟

هنگامی که یک نفر با مشکلی روبرو می‌شود، پیگیری سریع راه حل های ممکن و ایجاد یک راه حل سریع بدون در نظر گرفتن ماهیت مسئله و نزدیک شدن به یافتن راه حل به صورت ساختار یافته، وسوسه انگیز است. بدون یک روند مشخص، تلاش برای حل مسائل یا چالش‌ها می‌تواند ناامید کننده باشد. فرآیندهای حل مسئله، چارچوبی را فراهم می‌کند تا به مشکلات نزدیک شویم و از تلاشمان نتیجه بگیریم. در این بخش از مهارت حل مسئله ، تکنیک‎هایی را به شما آموزش می‌دهیم که راهی قابل اعتماد برای حل مسئله فراهم می‌کند. با ما همراه باشید تا روند مناسب شما را پیدا کنیم.

شش کلاه تفکر

رویکردهای فردی برای حل مسئله بر اساس شخصیتی که داریم می‌تواند بسیار متفاوت باشد؛ بنابراین در صورتی‌که خودمان را بشناسیم  می‌توان به راحتی راه خود را در روند حل مشکل پیدا کرد. ایجاد فضایی برای دیدگاه‌های مختلف هنگام مواجهه با مشکلات و تلاش برای یافتن راه حل‌های بالقوه آن‌ها مهم است. شش کلاه تفکر یک تکنیک کلاسیک برای شناسایی مشکلاتی است که باید حل شوند. این کار شما را قادر می‌سازد تا راه‌حل‌ها را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار دهید. مانند همه چهارچوب‌های حل مسئله، شش کلاه تفکر به شما کمک می‌کند راه‌حلی را در ذهنتان مسدود نکنید مثلاً راه گفت‌وگو یا نحوه کنار آمدن با مشکل یک روند مؤثر حل مسئله است.

تصمیم گیری رعد و برقی

این روش یکی از راهکارهای حل مسئله است که همه باید به آن مجهز باشیم. روند حل مسئله غالباً ماهیتی خلاقانه دارد، اگرچه مانند هر فرآیند خلاقانه‌ای، این امکان وجود دارد که تمرکز خود را از دست داده و سرمان به مسائل جانبی گرم شود. استفاده از تکنیک های حل مسئله ای که یک روند واضح و شرایط تمرکز برای شما ایجاد می‌کنند، بسیار کارآمدتر هستند. در بحث مهارت حل مسئله ، این تکنیک با تمرکز بر آماده بودن پیش از  یافتن راه حل به شما کمک میکند تا بتوانید با اقتدار بیشتری مشکل را بررسی و راه حل مناسب را پیدا کنید.

فرایند تعریف مسئله

اگرچه مشکلات می‌توانند پیچیده باشند اما روش‌های حل مسئله که برای شناسایی و حل این مشکلات استفاده می‌شوند اغلب می‌توانند بسیار ساده باشند. با صرف وقت برای شناسایی و تعریف واقعی یک مسئله و ایجاد یک فرایند حل مسئله که به شما اجازه می‌دهد تا چالش را به عنوان یک فرصت جدید ارزیابی کنید، به یک راه عالی برای تمرکز بر مشکلات می‌رسیم. شما با شناسایی یک سوال متمرکز شروع می‌کنید و راه‌های بروز آن را در 5 قسمت در نظر می‌گیرید: فرار، برگشت، اغراق، تحریف یا آرزو. در این روش از مهارت حل مسئله ، فرد لازم است به راههای حل مساله در هر یک از این پنج حالت فکر کند.

تکنیک‌های حل مسئله از این قبیل برای امکان دادن به مباحث عمیق که فضا برای یافتن راه حل‌های خلاقانه نیز ایجاد می‌کند، عالی هستند. این روش چند ساعت طول می‌کشد اما نتیجه نهایی مسئله، مطلوب خواهد بود.

تکنیک‌های حل مسئله برای شناسایی و تجزیه و تحلیل مشکلات

 

 

استفاده از فعالیت های حل مسئله و تکنیک‌ها برای کمک به یک فرد در شناسایی و تجزیه و تحلیل یک مسئله می‌تواند موثر در هر موقعیت باشد. در این بخش برخی از تکنیک‌های عالی حل مسئله وجود دارد که بر روی شناسایی حل مسئله و تجزیه و تحلیل مساله متمرکز است.

• تلنگر
• تاس خلاقیت
• درخت مسئله

چگونه مشکلات و راه حل‌ها را شناسایی می‌کنید؟

قبل از این که به دنبال یافتن راه حل مناسب برای یک مسئله خاص بروید، ابتدا لازم است مسئله‌ای را که می‌خواهید حل کنید، شناسایی و تعریف کنید. در این بخش شما می‌خواهید به وضوح بیان کنید که مشکل چیست و به خود اجازه دهید که همان کار را انجام دهید. به این نکته توجه داشته باشید که افراد مختلف، احتمالاً دیدگاه‌های متفاوتی در مورد ماهیت دقیق یک مسئله دارند. تمام استراتژی‌های حل مسئله برای کمک به پیشرفت به درجه‌ای از هم ترازی نیاز دارند. شناسایی دقیق یک مشکل مستلزم این است که شما بتوانید دیدگاه‌های خود را به روشی باز و ایمن ارائه دهید. بیایید نگاهی به تکنیک‌های موجود مهارت حل مسئله  بکنیم.

تلنگر

دیدگاه‌های فردی برای استراتژی‌های حل مسئله فوق العاده مهم هستند. اما اگر افراد برای نزدیک‌تر شدن به یک مسئله نیاز به تغییر دیدگاه داشته باشند، چه اتفاقی می‌افتد؟

تلنگر یکی از تکنیک‌های حل مشکل است که حقیقتا لذت بخش است. درک و اجرای آن ساده است و به شما امکان می‌دهد تا نحوه شکل گیری و تعصبات خود را درک کنید. در این روش از مهارت حل مسئله ابتدا لازم است نگرانی‌ها، مسائل و مشکلات را از منظر ترس در نظر بگیرید و آن‌ها را بر روی نمودار تلنگر بنویسید. سپس همان موضوعات را از منظر امید در نظر گرفته و درک کنید. این گونه، شما به خودتان تلنگر میزنید. هیچ مشکل و راه حلی از تعصبات فکری عاری نیست ولی با تغییر دیدگاه‌ها و تلنگر، می‌توانید به سرعت و به طور موثر مدل مناسبی از حل مسئله را ایجاد کنید.

تاس خلاقیت

یکی از مفیدترین مهارت‌های حل مسئله که می‌توانید بیاموزید، نزدیک شدن به چالش‌ها با خلاقیت، انعطاف پذیری و تفکر باز و خلاق است. بازی‌های حل مشکل مانند تاس خلاقیت به شما این امکان را می‌دهد تا از مانع احتمالی (تفکر خطی) عبور کنید و با احساس سرگرمی و سرعت به روند حل مسئله نزدیک شوید.

در این مهارت حل مسئله در مورد موضوع مسئله مورد نظر، یک تاس می‌چرخانید. این تمرین از شما می‌خواهد انعطاف‌پذیر باشید و به روش‌های دیگر هم توجه کنید. در نظر گرفتن دیدگاه‌های مختلف در اکثر مواقع راه‌گشاست. در عین حال این تمرین موجب افزایش سرعت عمل شما می‌شود که یکی از مهمترین فاکتورهای حل مسئله است.

درخت مسئله

تشویق به تفکر بصری می‌تواند بخشی اساسی از بسیاری از استراتژی‌های حل مسئله باشد. با ساده‌سازی مجدد و روشن سازی مشکلات، شما می‌توانید به سمت ایجاد یک مدل حل مسئله که برای آن مشکل مناسب است حرکت کنید. در درخت مسئله، شما باید ابتدا لیستی از مشکلات تهیه کنید و سپس آن‌ها را در یک سلسه مراتب منظم کنید. سلسه مراتب می‌تواند از مهم‌ترین به کم اهمیت‌ترین یا انتزاعی تا عملی باشد. این مهارت حل مسئله به شما در مراحل بعدی کمک می‌کند. درخت مسئله یک روش فوق العاده موثر برای شناسایی و تجزیه و تحلیل مشکلات قبل از استفاده از راه حل‌ است.

چگونه مهارت حل مسئله خود را بهبود ببخشیم؟

روش‌های مختلفی وجود دارد که می‌توانید برای بهبود مهارت حل مسئله خود استفاده کنید. خواه در جستجوی شغل باشید یا در حال حاضر مشغول به کار باشید، بهبود تکنیک های حل مسئله و توانایی‌های مرتبط با شما کمک می‌کند تا شما یک کارمند و شاغل قوی باشید. تا اینجا در مورد حل مشکل و راه‌های ابتدایی آن صحبت کردیم. در ادامه چند روش برای بهبودی آن در زمینه کاری به شما ارائه می‌دهیم.

دانش فنی بیشتری در زمینه خود کسب کنید!

بسته به صنعت و زمینه‌ای که در آن کار می‌کنید، در صورت داشتن دانش فنی قوی در کار ممکن است حل مشکلات در کار برای شما آسان‌تر باشد. شما می‌توانید دانش فنی بیشتری را از طریق دوره‌های اضافی، آموزش یا تمرین کسب کنید. این موضوع فقط برای زمینه کاری صادق نیست؛ شما می‌توانید در هر زمینه‌ای که احساس مشکل می‌کنید، دانش خود را ارتقا بدید. مثلاً در زمینه مشکلات زندگی می‌توانید با شرکت در کارگاه‌های ذهن، فکر خود را برای مواجه با مشکلات و حل مسئله تقویت کنید.

به دنبال فرصت برای حل مسئله باشید

با قرار دادن خود و فکر خود در موقعیت‌های جدید به احتمال زیاد در معرض فرصت‌ها و روش‌های حل مسئله بیشتری قرار می‌گیرید. هر چه تعداد این موارد برای ذهن شما بیشتر باشد شما راحت‌تر و خلاقانه‌تر می‌توانید مشکلات خود را حل کنید. برای مثال در زمینه کاری ممکن است شما در نهایت متوجه بشید که باید کار فعلی خود را برای داشتن موقعیت‌های کاری بهتر رها کنید. خواهید دید که پروژه‌های جدیدتر و ایده‌های بهتر به سمت شما خواهند امد.

تمرین مشکلات را انجام دهید

تمرین و بازی در نقشی می‌تواند ابزار مفیدی در هنگام یادگیری مهارت حل مسئله برای شما باشد. در این ایام کرونایی می‌توانید به صورت آنلاین کتاب‌های حرفه‌ای در زمینه کاری خود مطالعه کنید و ذهن خود را به چالش بکشید تا سناریوهای حل مشکل را پیدا کنید. با خود تمرین کنید که چگونه می‌توانید آن مشکلات را حل کنید و همچنین مشخص کنید که راه حل‌های بالقوه شما قابل استفاده هستند. بنابراین فقط ایده روی کاغذ ندهید؛ بلکه راهکارهای عملی برای خود پیدا کنید. به عنوان مثال در زمینه کاری می‌توانید در بخش خدمات مشتری سناریویی مانند: چگونه با مشتری عصبی برخورد کنید؟ یا وقتی مشتری درخواست بازپرداخت می‌کند چگونه پاسخ می‌دهید؟ در ذهن خود داشته باشید. سپس تمرین نحوه مقابله با این سناریوها یا سایر سناریوهای رایج در خصوص مشکلات خود می‌تواند به شما کمک کند که در صورت بروز مشکلات سریعاً راه حل‌های پیشنهادی خود را به کار بگیرید. این بخش در حقیقت باعث بهبود سرعت العمل شما در حل مشکلات می‌شود.

حل مسئله دیگران را دنبال کنید

ممکن است همکاران یا دوستان موفقی در اطراف خود داشته باشید. احتمال زیاد آن‌ها در حل مسئله مهارت خوبی دارند. مشاهده چگونگی حل مشکلات توسط این افراد در ارتقاء مهارت حل مسئله شما بسیار کارآمد و کاربردی است. حتی می‌توانید از افراد مورد نظر درخواست کنید تا تکنیک های حل مسئله خود را با شما به اشتراک بگذارند. شما می‌توانید با به کارگیری این راهکارها مهارت حل مشکل خود را ارتقاء دهید.

در این مقاله سعی کردیم به مهارت حل مسئله بپردازیم. در صورت سوال در مورد نحوه عملی کردن این راه حل ها یا عنوان مسئله خود و رسیدن به حل مسئله به کمک روانشناس می‌توانید به‌صورت مشاوره آنلاین یا حضوری با ما در ارتباط باشید.