ترس از تاریکی در کودکان حکایتی آشنا و رایج است و جای تامل دارد. کمک به کودک برای غلبه بر این ترس به او اطمینان می‌دهد که در آینده می‌تواند با ترس های دیگر نیز روبرو شود. بعضی از کودکان بدون هیچ دلیل خاصی ترس از تاریکی دارند.

ترس از تاریکی معمولاً در حدود 3 یا 4 سالگی زمانی اتفاق می‌افتد که تخیل کودک شروع به گسترش می کند. هنگامی که کودک در معرض دنیایی فراتر از آنچه ممکن است در خانه خود تجربه کند، از طریق رسانه‌های اجتماعی، تلویزیون و فیلم‌ها، قرار می‌گیرد و می‌تواند بسیار گسترده شده و حتی باعث مشکل بی‌خوابی در کودکان نیز شود.

یک اتفاق خاص مانند شنیدن یک داستان ترسناک، تماشای یک چیز ترسناک در تلویزیون یا گذراندن یک تجربه دشوار می‌تواند آغازگر این مشکل باشد، صرف نظر از نحوه شروع، چند مرحله وجود دارد که والدین می‌توانند با استفاده از آنها به کودکان خود کمک کنند.

ترس از تاریکی در کودکان

جنیفر بیانکو از لینکلن، R.I.، دو فرزند دارد که از تاریکی می‌ترسند. دختر 6 ساله او برای کمک به مبارزه با ترس او کاملاً باید با پتو بخوابد و پسر 4 ساله او اصرار دارد که با چراغ شب بخوابد.

بیانکو مطمئن نیست که چه زمانی و چرا فرزندانش از تاریکی ترسیده‌اند، اما او کاملاً مطمئن است که وقتی چراغ‌ها خاموش می‌شوند سطح اضطراب فرزندانش بالا می‌رود.

او می‌گوید: وقتی هوا تاریک است من نمی‌دانم آنها دقیقاً از چه چیز می‌ترسند، اما می‌دانم که ترس آنها بسیار واقعی است.

میلیون‌ها کودک متقاعد شده‌اند که چیزی در پشت سایه‌هاست و آنها را می‌ترساند. کارشناسان با WebMD نظریه‌هایی راجع به این که ترس از تاریکی از کجا ناشی می‌شود، این که چرا فقط با این که 3 سال دارند احساس می‌کنند، ترسشان بسیار واقعی است و این که والدین برای کمک به فرزندان خود چه می‌کنند.

اولین ترس

مری دابینز، دکتر متخصص اطفال و روانپزشک کودک در اسپرینگفیلد، در رابطه با ترس از تاریکی در کودکان می‌گوید: برخی از مردم انتظار دارند كه بچه‌ها هرگز واقعاً ترسی نداشته باشند در حالی که آنها به هرحال چنین ترس‌هایی را تجربه خواهند کرد.

ترس برای همه ما، از جمله کودکان خردسال، بخشی طبیعی از زندگی است. این احساس نوعی تمایل به شروع این است که چیز جدیدی را امتحان کنید، چیزی که قبلاً تجربه نکرده‌اید، چیزی ناشناخته!

برای بچه‌ها، این حس تقریباً هر روز اتفاق می‌افتد، بنابراین ترس فرصت زیادی دارد تا خود را به بدترین شکل ممکن به آنها نشان دهد مخصوصاً در شب!

جین برمن، دکترای خانواده درمانی، در خانواده بورلی هیلز، کالیفرنیا، می‌گوید: ترس از تاریکی در حدود زمانی رشد می‌کند که کودکان به اندازه کافی بزرگ شوند تا احساس تخیل داشته باشند.

برمن می‌گوید، معمولاً ترس از تاریکی در کودکان در سنین 2 یا 3 سالگی، زمانی که آنها به اندازه کافی بزرگ هستند که تصور کنند، اما آنقدر عاقلانه نیست که بتواند خیال را از واقعیت متمایز کند، به سراغشان می‌آید.

چنین چیزی به موارد ناشناخته‌ فرصتی می‌دهد تا ترسناک به نظر برسند.

دابینز، که همچنین استادیار متخصص اطفال و روانپزشکی کودک در دانشگاه Southern Illinois است، می‌گوید: حواس پرتی‌های کمتری برای مشغول نگه داشتن ذهن کودک در شب وجود دارد. بنابراین در عوض، تخیل او وحشی است و در نتیجه، بچه‌ای که به نظر می‌رسد در روز عاقل و نترس است ممکن است در شب آسیب پذیرتر باشد.

ترس از تاریکی در کودکان از کجا ناشی می‌شود؟

بنابراین چه چیزی باعث ترس از تاریکی در کودکان می‌شود؟

برمن می‌گوید: وقتی از ترس از تاریکی در کودکان صحبت می‌کنیم یکی از بدترین مجرمان، تلویزیون است. والدین نمی‌دانند که تلویزیون تا چه حد می‌تواند روی فرزندان آنها تأثیر مخرب بگذارد.

وی می‌گوید، مناظر و صداهای موجود در تلویزیون برای مغز آنها بسیار تحریک کننده است و بچه‌ها را در معرض چیزهایی قرار می‌دهد که ممکن است برای یک بزرگسال ترسناک نباشد اما برای کودک ترسناک است.

دابینز به WebMD می‌گوید: بیشتر والدین آنچه فرزندانشان از تلویزیون تماشا می‌کنند را محدود نمی‌کنند. به عنوان مثال، ممکن است یک کودک خردسال، در اتاقی با یک خواهر و برادر بزرگتر خود تلویزیون تماشا کند!!

خواه یک خبر خشن باشد و یا حتی یک برنامه کارتونی پرطرفدار، هر دو متخصص می‌گویند که تلویزیون می‌تواند زمینه‌های زیادی را برای ایجاد ترس در کودکان فراهم کند.

دابینز در کمال تعجب عامل موثر دیگری در ایجاد ترس از شب در کودکان را پدر و مادر آنها دانست! پدر و مادری که برای واداشتن کودک به آنچه خود می‌خواهند یا تصور می‌کنند درست است به فرزندشان می‌گویند: اگر این کار را انجام ندهی یا بدهی، لولو خورخوره شب به سراغت می‌آید!! اگرچه به نظر می‌رسد این یک عبارت ساده و گاهاً پیش پا افتاده است، اما می‌تواند به راحتی باعث ترس از تاریکی در کودکان کم سن و سال‌تر شود!!

علائم جسمی

برخی از علائم جسمی ترس از شب در کودکان شامل تعریق، اختلال در تنفس، گرفتگی قفسه سینه، لرزش، سرگیجه یا ناراحتی معده است. برخی از علائم عاطفی شامل وحشت و اضطراب، احساس از دست دادن کنترل، یک نیاز ناامیدانه برای فرار از وضعیت یا احساس ناتوانی در ترس آنها است.

در صورت مشاهده علائم حتماً باید با یک متخصص یا روانشناس کودک صحبت کرده و او را در جریان وضعیت و شرایط کودک خود قرار دهید.

ترس از تاریکی در کودکان: بایدها و نبایدها

بهترین کاری که والدین می‌توانند برای کودکی با ترسِ از تاریکی انجام دهند برقراری ارتباط، احترام گذاشتن و نشان دادن درک شما است.

برمن می‌گوید: اگر از ابتدا با آنها ارتباط برقرار کرده باشید، آنها می‌توانند وقتی با آنها صحبت می‌کنید ترسشان از تاریکی را درک کنند، البته باید با آنها محترمانه برخورد کنید به آنها نگویید ترس آنها احمقانه است، زیرا نه تنها کمکی نمی‌کند بلکه اکنون آنها احساس گناه و شرم نیز می‌کنند.

در اینجا انواع بایدها و نبایدها برای مبارزه با ترس در شب آورده شده است:

• کودک را آرام کنید، دابینز می‌گوید: هنگامی که با کودک خود در مورد ترس او از تاریکی صحبت می‌کنید تا آنجا که ممکن است خودتان آرام باشید و کودک را نیز دعوت به آرامش کنید، خوب به حرف‌هایش گوش دهید و مطمئن شوید که برای بدتر کردن یا اغراق کردن در ترس او رفتاری انجام نمی‌دهید. وی همچنین می‌گوید به کودک این احساس را بدهید که او در امان است و می‌تواند درباره ترس خود صحبت کرده و آن را برطرف کند. برای کودک خود توضیح دهید که ترس چیست و به او کمک کنید تا طبیعی بودن آن را درک کند.
• ناامید نشوید، دابینز می‌گوید: به کودک خود اطمینان دهید که ترس او از تاریکی طبیعی است. اما فقط ناامید نشوید زیرا می‌دانید آنچه او واقعاً از آن می‌ترسد وجود ندارد. پس نگویید این احمقانه است یا تحقیرآمیز است. گرچه ممکن است هیولاها واقعی نباشند، اما ترس از آنها در کودکان وجود دارد.
• از فرزند خود حمایت کنید، دابینز می‌گوید: بچه‌ها در شب آسیب پذیر می‌شوند. ممکن است این جمله را زیاد بشنوید: من مادرم را می‌خواهم، بنابراین به او بگویید که این حسی درست است و اگر او به کمک نیاز دارد هیچ اشکالی ندارد و کمکش می‌کنید.
• کنار او نخوابید، اگرچه ممکن است وسوسه انگیز باشد که کودک کوچک خود را با خود در رختخواب بخوابانید، اما در برابر این اشتیاق مقاومت کنید. برمن می‌گوید: شما هنوز هم باید مرزهای مناسب خود را حفظ کنید و به فرزندتان ابزاری برای کنار آمدن با ترس خود بدهید و البته این امر برای خواهر و برادرها نیز صدق می‌کند. برمن در خصوص فرزندان ارشد و بزرگتر گفته: وظیفه فرزند دیگر شما این نیست كه از خواهر و برادر خود مراقبت كند. این وظیفه شما به عنوان والدین است، بنابراین تلاش برای حل مشکل با خوابیدن در اتاق خواهران و برادران جواب نمی‌دهد.
• فرزند خود را توانمند کنید، به کودک خود این قدرت را بدهید که با ترس از تاریکی مقابله کند. برمن می‌گوید: از او سوال کنید که آیا می‌خواهد بابا اتاقش را بررسی کند و بگذارید تصمیم بگیرد چه زمانی و چه چیزی امنیت او را بیشتر می‌کند. آیا او می‌خواهد در 5 دقیقه یا در 2 ساعت بررسی شود؟ در کل هر آنچه که به او کمک کند احساس بهتری داشته باشد را انجام دهید و او را با وسایل راحتی خود، چه پتو، چه حیوان اسباب بازی یا چراغ شب، به عبارتی مسلح کنید تا به او کمک کند که آرام بخوابد.

چه موقع به دنبال کمک باشیم؟

دکتر وستروپ می‌گوید اگر کودکی در اواخر دبستان هنوز از تاریکی می‌ترسد، وقت آن است که نگاهی به آنچه در زندگی کودک می‌گذرد بیاندازیم.

وی همچنین می‌گوید: اگر ترس تأثیر جدی بر خواب دارد یا از راه دیگری در زندگی کودک دخالت می‌کند، این مسئله مشکل ساز است. من پیشنهاد می‌کنم که آن زمان باید زمانی باشد که به این فکر کرد که آیا تغییراتی یا هر چیز دیگری باعث نگرانی کودک شده است یا خیر.

اگر هیچ تغییر اساسی در زندگی کودک نباشد که بتواند بر ترس یا خواب تأثیر بگذارد، پس باید به این فکر کنید که چگونه کودک را به بهترین شکل حمایت کنید تا در مدیریت این ترس اعتماد به نفس بیشتری پیدا کنند.

برای اطلاعات بیشتر می‌توانید با کلینیک راز رویش تماس گرفته تا از مشاوره آنلاین و یا حضوری بهره‌مند شوید.