ذهن آگاهی و مراقبه چیست؟ در این مقاله شما می‌توانید مزایا و چالش‌های آن را کشف کنید. مشخص شده است که مدیتیشن دارای مزایای بی‌شماری است. از جمله این مزایا کاهش بالقوه علائم اضطراب و افسردگی است. ذهن آگاهی برای برخی از افراد بهتر از دیگران عمل می‌کند. افراد دارای روان رنجور یا گشودگی زیاد ممکن است بیشترین سود را از مدیتیشن ببرند. این در حالی است که افرادی که ضربه روحی را تجربه کرده‌اند، ممکن است این کار برای آن‌ها مفید واقع نشود. در میان کسانی که تمایل به تمرکز حواس دارند ممکن است موانعی بر سر راه آن‌ها قرار داشته باشد. موانعی از جمله وقت کافی، ناراحتی جسمی و دشواری در داشتن انگیزه می‌تواند از جمله آن‌ها باشد. در حالی که ذهن آگاهی می‌تواند مفید باشد، کسانی که با آن دست و پنجه نرم می‌کنند یا آن را غیر مفید می‌دانند؛ ترغیب می‌شوند روش‌های دیگر را برای بهبود خود امتحان کنند. علاقه به مراقبه و ذهن آگاهی طی چند سال گذشته به شدت افزایش یافته است. در اصل جستجوهای گوگل برای ذهن آگاهی در 15 سال اخیر با بیش از 400% افزایش یافته است. فهمیدن دلیل این رشد صعودی، کار دشواری نیست. تحقیقات بر روی مدیتیشن نشان داده است که این مسئله تاثیرات مثبتی بر ذهن و سلامت ما دارد. تحقیقات اخیر حتی به کشف مزایای دقیق آن و چالش‌های احتمالی ذهن آگاهی پرداخته است. در این مقاله ما قصد داریم که به برخی از سوالات اصلی که مطرح می‌شود، پاسخ مناسبی بدهیم. سوالاتی از این دسته:

1. مراقبه یا ذهن آگاهی برای کدام جنبه‌های بهزیستی بیشتر مفید است؟
2. این مسئله برای چه کسانی بیشتر مفید است و چه کسی ممکن است روش‌های دیگر را بیشتر مفید بداند؟
3. مدیتیشن در چه زمانی مفیدتر است؟

با استفاده از پاسخ این سوالات ما می‌توانیم از مراقبه و ذهن آگاهی بهتر استفاده کنیم و حتی یک تمرین ذهن آگاهی را با تاثیر بالا شروع کنیم یا بهبود دهیم.

ذهن آگاهی (مراقبه) چیست؟

اگر چه در تعریف دقیق ذهن آگاهی و مراقبه تغییراتی وجود دارد، اما جان کابات رهبری در این زمینه ذهن آگاهی را چنین تعریف می‌کند: آگاهی که با توجه به هدف، در لحظه فعلی و بدون قاعده از بروز تجربه لحظه‌ای به وجود می‌آید؛ ذهن آگاهی است. برخی از افراد معتقد هستند که این تعریف به دو قسمت می‌تواند تقسیم شود:

1. توجه معطوف به لحظه حاضر
2. پاسخ به آن تجربه که شامل گشودگی، کنجکاوی و پذیرش

اگر چه می‌توان مدیتیشن را از طریق مختلف انجام داد اما به نظر می‌رسد که مراقبه و ذهن آگاهی محبوب‌ترین و مورد مطالعه‌ترین روش است. حالا به تعریف دقیق ذهن آگاهی یا مدیتیشن می‌پردازیم. ذهن آگاهی توانایی اساسی انسان برای حضور کامل، آگاهی از مکان و کارهایی است که انجام می‌دهیم؛ و بیش از حد واکنش پذیر نیستیم یا تحت تاثیر آنچه در اطراف ما رخ می‌دهد، غرق می‌شویم. ذهن آگاهی در اصل کیفیتی است که هر انسانی در حال حاضر از آن برخوردار است. مسئله‌ای نیست که شما مجبور شوید آن را بیان کنید بلکه فقط باید یاد بگیرید که چگونه به آن دسترسی پیدا کنید.

مزایای مراقبه یا ذهن آگاهی چیست؟

متاآنالیز اخیر صورت گرفته بر روی درمان مبتنی بر ذهن آگاهی و مراقبه نشان داد که درمان مبتنی بر مدیتیشن منجر به تاثیرات مثبت و خوبی بر روی اختلال اضطراب و استرس و اثرات متوسط بر روی افسردگی می‌شود. یک متاآنالیز جداگانه در 47 مطالعه مختلف نشان داد که به طور کلی مزایای مراقبه یا ذهن آگاهی اندک است اما بسیار قابل توجه است. اگر بخواهیم به طور خاص به بررسی آن بپردازیم؛ مراقبه منجر به بهبود متوسط اضطراب و افسردگی بعد از 8 هفته استفاده از آن شد. این موضوع قابل مقایسه با اثرات ضد افسردگی یا احتمالاً حتی بزرگ‌تر از آن است. حتی در 3 تا 6 ماه بعد از استفاده، مزایای مدیتیشن فقط 25 تا 50% کاهش می‌یابد. اگر چه فواید ذهن آگاهی بر اضطراب و افسردگی قابل توجه است اما شواهد کمی وجود دارد که نشان دهد ذهن آگاهی بر نتایج دیگر مانند عادت‌های غذایی، خواب یا وزن تاثیر می‌گذارد. بنابراین مراقبه در درمان پرخوری و بی‌خوابی شاید چندان مفید نباشد.

این تحقیق تا حد زیادی با برخی از داده‌های معتبر اخیراً جمع آوری شده، مطابقت دارد تا سعی کنید در مورد مزایا و چالش‌های مدیتیشن بیشتر بدانید. آن‌ها در این تحقیق از 300 نفر خواستند که در مورد تجربه خود با مراقبه نظر سنجی را انجام دهند. در نهایت دریافتند که 64% از نمونه‌ها مدیتیشن را امتحان کرده‌اند و بیشتر افراد برای کاهش استرس یا اضطراب این کار را انجام می‌دهند. در اصل بیشتر مزایای گزارش شده حاکی از کاهش استرس و اضطراب در دنیای صنعتی و سرعتی حال حاضر بود. در حالی که تنها 8.9% هیچ مزیت محسوسی را تجربه نکرده بودند.

آیا ذهن آگاهی برای همه مفید است؟

اگرچه ذهن آگاهی و مراقبه برای اکثر افرادی که به آن پایبند هستند بسیار محبوب و سودمند است؛ اما به نظر می‌رسد که ذهن آگاهی برای برخی از افراد بیش از دیگران مناسب است. به عنوان مثال، یک مطالعه نشان داد که افراد دارای شخصیت بالاتر از ویژگی‌های روان رنجوری (احساسات منفی) و گشودگی برای تجربه بیشتر از یک مداخله از اثرات مفید ذهن آگاهی و مدیتیشن بیشتر بهرمند می‌شوند. مطالعه دیگری نشان داد که افراد دارای توانایی ذهن آگاهی تمایل دارند بیشتر از این موضوع بهرمند شوند. موضوع دیگر این است که مدیتیشن ممکن است فقط مورد توجه افراد خاصی قرار بگیرد در حالی که نسبت به دیگران احساس ناخوشایند یا مسخره‌ای دست دهد. طبق داده‌های نظر سنجی 36% مردم هرگز مراقبه را امتحان نکرده‌اند. زمانی که آن‌ها از این افراد پرسیدند که چرا هرگز مدیتیشن را امتحان نکرده‌اند؟ سه دلیل اصلی به شرح زیر بود:

1. 30% از افراد هیچ علاقه و تمایلی به آن نداشتند.
2. برای 26% از افراد مدیتیشن فاقد اعتبار بود.
3. 15% افراد که عده کمی را تشکیل می‌دادند، هنوز با ذهن آگاهی آشنایی نداشتند.

تحقیقات دیگر نشان می‌دهد که گروه‌های مشخصی از افراد با استفاده از مراقبه وجود دارند. به عنوان مثال، زنان در تمامی گروه‌های سنی میزان بالاتری در استفاده از مدیتیشن نسبت به مردان گزارش می‌دهند. با توجه به خودیاری، به طور کلی این موضوع اغلب به شکل یک کار زنانه دیده می‌شود. مردان ممکن است با استفاده از فعالیت‌های خودیاری مانند مراقبه، احساس راحتی کم‌تری کنند. علاوه بر این از آن‌جا که ذهن آگاهی شامل خودآگاهی و پذیرش خود است. اگر با یکی از این مهارت‌ها یا هر دو آن‌ها دست و پنجه نرم کنیم، ذهن آگاهی و مراقبه گاهی اوقات دشوار است. به عنوان مثال ذهن آگاهی ممکن است برای کسانی که سابقه آسیب دیدگی دارند، مشکل ساز شود و حتی گاهی اوقات منجر به بدتر شدن اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب شود. در حقیقت فلاش بک‌های آسیب زا اکنون به عنوان یک خطر شناخته شده و در رهنمودهای درمان بیمار مبتنی بر ذهن آگاهی، ذکر شده است. در یک گروه از مراقبین، 7.4% از آن‌ها گفتند که تجربیات منفی مانند این موارد به اندازه کافی بد هست که باعث می‌شود این دسته از افراد به طور کلی از مراقبه دست بکشند. منطقی است که برخی از افراد بیشتر از ذهن آگاهی بهرمند می‌شوند. در حالی که دیگران از مزایای ذهنی کم‌تری برخوردار می‌شوند. همه ما منحصر به فرد هستیم و مهارت‌های مختلف و علایق مختلف داریم. اگر مراقبه و مدیتیشن مناسب است، عالی است! اما اگر نه، باز هم خیلی خوب است. ابزارهای دیگری نیز وجود دارد که می‌تواند برای تقویت شادی و رفاه مورد استفاده قرار بگیرد.

چالش‌های ذهن آگاهی (مراقبه) چیست؟

برخی از افراد که از ذهن آگاهی و مراقبه استفاده می‌کنند، اظهار می‌کنند که این راهکار مفیدترین و تاثیرگذارترین راه است که برای کاهش استرس و بهبود وضعیت ذهنی خود انجام می‌دهند. دیگران تلاش می‌کنند تا از مدیتیشن بهرمند شوند و تعجب می‌کنند که چه اتفاقی رخ داده است که در اندازه برخی دیگر از تجربه خود شادمان نیستند. در یک نمونه 50% از افرادی که مراقبه را امتحان کرده‌اند، استفاده از آن را متوقف کرده‌اند. از بین افرادی که سیگار را ترک کردند، حدود یک چهارم آن‌ها نتوانستند وقت تمرین مورد نظر را پیدا کنند و یک چهارم دیگر هیچ مزیت خاصی را تجربه نکردند و یک چهارم دیگر انگیزه کافی برای تعهد را نداشتند و سه ماهه آخر نیز به دلایل دیگر این راهکار را ترک کرده‌اند. در واقع یادگیری، استفاده و پایبندی به آن مراقبه و مدیتیشن دشوار است. نظرسنجی نشان می‌دهد که 33% از مردم در یافتن زمان برای ذهن آگاهی مشکل دارند. 31% در تمرکز مشکل دارند. 18% هم در حفظ انگیزه خود مشکل دارند. برای این که این مسئله بیشترین سود را داشته باشد، نیاز به یک فرد دارد که زمان قابل توجهی را به این مسئله اختصاص دهد. مثلاً اغلب چندین ساعت در هفته باشد و حداقل به مدت 8 هفته به شکل مداوم انجام شود. این مسئله برای بسیاری از افراد امکان پذیر نیست. تلاش جسمی برای انجام مدیتیشن نیز می‌تواند برای برخی قابل توجه باشد. جان کابات خاطر نشان می‌کند که نشستن به مدت طولانی آسان نیست. افراد احتمالاً در برخوردهای اول ناراحت و کسل می‌شوند. این مسئله ممکن است به ویژه در مورد کسانی که درد جسمی دارند یا در تمرکز خود مشکل دارند، سخت‌تر باشد. باز هم این موضوع نشان می‌دهد که حتی اگر فواید مراقبه ذهن آگاهانه قابل توجه باشد، بعضی از ما نمی‌توانیم به راحتی همانطور که باید و در نظر گرفته شده، عمل کنیم. بنابراین ممکن است برای انجام مراقبه بیشتر تلاش کنیم تا نتیجه مورد نظر را بگیریم.

امیدواریم از این مقاله استفاده کرده باشید. آیا تا به حال تجربه مدیتیشن را داشته‌اید؟ با ما در قسمت دیدگاه در ارتباط باشید و نظرات و تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.